Khát vọng tìm đường cứu nước
Đầu thế kỷ XX, Việt Nam chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp. Nhiều phong trào yêu nước diễn ra sôi nổi nhưng lần lượt thất bại. Các con đường cứu nước theo khuynh hướng phong kiến hoặc dân chủ tư sản tuy thể hiện lòng yêu nước sâu sắc nhưng chưa thể đáp ứng yêu cầu lịch sử đặt ra.
Trong bối cảnh đó, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã lựa chọn một con đường khác. Điều làm nên tầm vóc đặc biệt của Người không chỉ là lòng yêu nước nồng nàn mà còn là tư duy độc lập, khả năng nhìn xa trông rộng và bản lĩnh vượt qua những lối mòn tư duy đương thời.
Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự kiện Người ra đi tìm đường cứu nước từ Bến Nhà Rồng ngày 5/6/1911. Ảnh tư liệu.
Người khâm phục tinh thần yêu nước của các bậc tiền bối nhưng không đi theo con đường của bất cứ ai. Người nhận thấy những hạn chế của các khuynh hướng cứu nước lúc bấy giờ và quyết tâm tự mình tìm kiếm lời giải cho vận mệnh dân tộc.
Trao đổi với một nhà văn Mỹ, Người nói: “Nhân dân Việt Nam trong đó có ông cụ thân sinh ra tôi, lúc này thường tự hỏi nhau lúc này ai sẽ là người giúp mình thoát khỏi ách thống trị của Pháp. Người này nghĩ là Anh, có người lại cho là Mỹ. Tôi thấy phải đi ra nước ngoài xem cho rõ. Sau khi xem xét họ làm ăn ra sao, tôi sẽ trở về giúp đồng bào tôi”1. Từ nhận thức ấy, ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời Bến Nhà Rồng, bắt đầu hành trình bôn ba tìm đường cứu nước.
Quyết định đó thể hiện tư duy độc lập và tầm nhìn vượt trước thời đại. Thay vì trông chờ vào sự giúp đỡ từ bên ngoài, Người chủ động tìm hiểu thế giới, khảo nghiệm thực tiễn để tìm con đường phù hợp nhất cho dân tộc Việt Nam.
Ba mươi năm bôn ba qua nhiều châu lục, làm nhiều nghề để sinh sống và hoạt động cách mạng, Nguyễn Ái Quốc từng bước tiếp cận những trào lưu tư tưởng tiến bộ của thời đại. Từ thực tiễn khảo nghiệm ở nhiều quốc gia, Người nhận ra rằng các cuộc cách mạng tư sản không thể giải phóng triệt để các dân tộc thuộc địa.
Bước ngoặt lịch sử đến khi Người tiếp cận Luận cương của V.I. Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa. Người nói: “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta! Từ đó tôi hoàn toàn tin theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ ba”2 .Từ đó, Nguyễn Ái Quốc tìm thấy lời giải cho con đường giải phóng dân tộc Việt Nam: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Đó không chỉ là sự lựa chọn của một cá nhân mà trở thành sự lựa chọn của cả dân tộc. Từ ánh sáng của chủ nghĩa Mác – Lênin, Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị những điều kiện cần thiết về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930, mở ra bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng nước ta.
Nhìn lại chặng đường lịch sử, có thể khẳng định chuyến đi từ Bến Nhà Rồng năm 1911 là hành trình mở đường mang tầm vóc thời đại. Từ đó, dân tộc Việt Nam tìm thấy con đường đấu tranh đúng đắn để giành độc lập, thống nhất đất nước và tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Những giá trị còn nguyên vẹn đến hôm nay
Lịch sử đã lùi xa hơn một thế kỷ nhưng giá trị của hành trình mở đường vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước hôm nay.
Một là, bài học về tư duy độc lập và tinh thần đổi mới. Nếu bằng lòng với những gì đã có, nếu đi theo những lối mòn tư duy cũ, sẽ không có chuyến đi lịch sử từ Bến Nhà Rồng và càng không thể tìm ra con đường đúng đắn cho dân tộc.
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thể hiện tầm nhìn chiến lược, khả năng nắm bắt xu thế thời đại và bản lĩnh đưa ra những quyết định mang tính lịch sử. Những giá trị đó tiếp tục là bài học quý giá đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện nay.
Đất nước đang bước vào thời kỳ phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, kinh tế số, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế sâu rộng đang tạo ra những thay đổi nhanh chóng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
Trong bối cảnh ấy, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục phát huy tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đó chính là sự kế thừa sinh động tinh thần mở đường của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong điều kiện mới.
Hai là, tinh thần học hỏi tinh hoa nhân loại để phục vụ lợi ích dân tộc. Nguyễn Tất Thành ra đi không phải để sao chép mô hình của bất kỳ quốc gia nào mà để tìm ra con đường phù hợp nhất với thực tiễn Việt Nam.
Ngày nay, trong quá trình hội nhập quốc tế, bài học ấy vẫn còn nguyên giá trị. Chúng ta cần chủ động tiếp thu thành tựu khoa học, công nghệ và kinh nghiệm quản trị tiên tiến của thế giới, đồng thời giữ vững độc lập, tự chủ, bảo đảm lợi ích quốc gia – dân tộc. Đến nay, “Việt Nam có quan hệ ngoại giao với 195 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có quan hệ đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện với cả 5 nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, 7 nước công nghiệp hàng đầu thế giới (G7) và 17/20 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G20)...”3.
Ba là, khát vọng phụng sự nhân dân và tinh thần hành động vì lợi ích chung. Hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành bắt nguồn từ nỗi đau mất nước và khát vọng đem lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho đồng bào. Vì vậy, giá trị lớn nhất mà hành trình ấy để lại không chỉ là con đường giải phóng dân tộc mà còn là tư tưởng lấy nhân dân làm trung tâm của mọi mục tiêu phát triển.
Ngày nay, bài học đó tiếp tục được thể hiện trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ công và chăm lo đời sống nhân dân. Mọi chủ trương, chính sách chỉ thực sự có ý nghĩa khi hướng tới nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và hạnh phúc của người dân.
Khơi dậy khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới
Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, “trở thành nước phát triển, thu nhập cao vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”4 vào giữa thế kỷ XXI. Để hiện thực hóa khát vọng đó đòi hỏi sự nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân.
Tiếp bước tinh thần mở đường của Chủ tịch Hồ Chí Minh hôm nay trước hết là tiếp tục đổi mới tư duy phát triển, khơi dậy khát vọng cống hiến, phát huy mạnh mẽ nguồn lực con người Việt Nam.
Đó là tinh thần tiên phong trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; là quyết tâm tháo gỡ những điểm nghẽn cản trở sự phát triển; là bản lĩnh vượt qua khó khăn, thách thức để tạo ra những động lực tăng trưởng mới cho đất nước.
Tinh thần đó đang được cụ thể hóa trong nhiều chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm hoàn thiện thể chế, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, xây dựng nền hành chính phục vụ nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với Đà Nẵng, tinh thần mở đường của Bác là nguồn cảm hứng để thành phố tiếp tục phát huy truyền thống năng động, sáng tạo, chủ động tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới và mở rộng không gian phát triển. Trong bối cảnh phát triển mới, Đà Nẵng đứng trước yêu cầu phải tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao năng lực quản trị, phát triển khoa học công nghệ, kinh tế số và xây dựng môi trường sống ngày càng văn minh, hiện đại, đáng sống.
Tuy nhiên, dù ở cấp độ quốc gia hay địa phương, mục tiêu cuối cùng của phát triển vẫn là vì con người. Đây chính là giá trị cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Suốt cuộc đời mình, Người luôn khẳng định mục tiêu cao nhất của cách mạng là đem lại độc lập cho dân tộc, tự do, ấm no và hạnh phúc cho nhân dân.
Bởi vậy, khát vọng phát triển hôm nay không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn phải được thể hiện bằng chất lượng cuộc sống của nhân dân, bằng sự phát triển hài hòa giữa kinh tế với văn hóa, xã hội và môi trường.
***
115 năm sau ngày Nguyễn Tất Thành rời Bến Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước, những giá trị từ hành trình ấy vẫn tiếp tục soi sáng con đường phát triển của dân tộc. Tiếp bước Người hôm nay chính là phát huy tinh thần đổi mới, khát vọng cống hiến và trách nhiệm vì tương lai đất nước, góp phần xây dựng Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên phát triển mới.
Chú thích:
1. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng: Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử, Nxb.CTQG, Hà Nội, 2016, t.1, tr.30.
2. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb.CTQG Sự thật, Hà Nội, 2011, t.12, tr.562.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb.CTQG Sự thật, Hà Nội, tập II, tr.143-144.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb.CTQG Sự thật, Hà Nội, tập II, tr.375.